Archive for the ‘bireysel eğitim teknikleri’ Category

Bireysel Eğitim:Küçük nesnelere bakmayı öğretmek(dikkat yöneltme çalışması)

Çocuğunuzun bakabildiği en küçük boyutta nesneyle çalışmaya başlayın. Örneğin bir elmayla, bakmayı öğrendikçe boyutu küçültün ve son olarak kuru üzüm boyutunda değişik renkte nesneler bulun, çocuğunuzu oturtun ve nesneyi nesne ile zıt renkte bir kağıda yerleştirin. Kağıda parmağınızla vurarak dikkatini çekmeye çalışın ve üzüme bak diyerek komut verin. 2-3 saniye nesneye odaklanıncaya dek her gün 4-5 kez bu konuda çalışın. Nesnelere bakmakta zorluk çekiyorsa başlangıçta çıngrak, zil, çelik üçgen gibi sesli nesnelerle çalışmayı deneyebilirsiniz. Bu çalışmayı sevdiği yiyeceklerle de yapabilirsiniz.

0-2 yaş arası bebeklerde yap-boz seçimi

-En genel manasıyla yap-boz becerisi denilince tekrar tekrar denemek suretiyle sonuca ulaşılabilen beceriler grubundan söz edilmektedir. Yap-bozlar çok küçük bebekler için dah çok şekil tahtası şeklinde tasarlanmıştır. Çocuğunuz için yap-boz seçerken el-göz koordinasyonunun daha iyi gelişebilmesi için sapı olan yap-boz parçaları içerenleri almamalısınız. Eğer çocuğunuz için eğitici olduğunu düşündüğünüz bir yap-bozda saplar varsa bunlar çıkarmalısınız.

 

-Bir bebeğin ilk yapabildiği yap-boz etkinliği genellikle tekli şekil tahtasına daire şeklini yerleştirmektir. Bu etkinliği çocuklar genellikle 12-15 aylarda yapabilmeye başlarlar. Bu beceri aynı zamanda bir nesneyi koyma becerisidir ve karmaşık yapbozları yapabilmenin temelini oluşturur. Çok basit gibi görünse de bu etkinlikler son derece faydalı etkinliklerdir. Çocuğunuzun ince motor becerilerine olduğu kadar zihinsel gelişimine de problem çözme yeteneğini gelştrmek suretiyle fayda sağlar.

 

-İlk olarak Üzerinde yaklaşık 6cm çapında sapsız bir daire olan şekil tahtası edinmeniz başlangıç için uygun olacaktır. Benim internet üzerinden bulabildiğim yukarıdaki tanımlamalara en yakın tekli şekil tahtalarına  bu linkten ulaşabilirsiniz. Ancak saplarını bir şekilde çıkarmanız gerekecek. Şekil tahtasını çocuğunuzun önüne koyarak incelemesine ve keşfetmesine izin verin. İlgisini çekmesi için gerekirse çıkartmalarla süsleyin. Daire şeklini yuvasından çıkartarak eline verin ve her zaman aynı şekilde ‘daireyi yuvasına koy‘ şeklinde son derece açık bir talimat verin. Başlangıçta elinden tutarak daireyi yuvaya itmesine yardım edebilirsiniz. Daireyi yuvasına yerleştirebilirse mutlu bir ses tonuyla ‘evet daire yuvasında‘ diyerek başardığını belli edin. Çocuğunuz sizin tepkinizden dairenin yuvasına girip girmediğini anlayabilsin. Tencere kapaklarını kapatarak, küvetin tıpasını yerine takmasına izin vererek alıştırmalar yapabilirsiniz.

 

-Bebekler İkinci yap-bozumuz olan tekli kare şekil tahtasına kare şeklini genellikle 15-18 aylıkken yerleştirmeye başlarlar. Tekli üçgen şekil tahtasına üçgen şeklini yerleştirmek biraz daha zordur ve genellikle bunu 18. aydan sonra yapabilmeyi başarırlar.

 

-18ay-2 yaş arasında tercih edebileceğiniz bir diğer yapboz daire,kare,üçgen şekillerini içeren 3lü şekil tahtasıdır. 3lü şekil tahtası ile çalışırken de yine daire şekliyle başlamanız uygun olacaktır. Sonra sırasıyla kare ve üçgenle çalışabilirsiniz. 3lü şekil tahtasında çocuğunuz daireyi başka bir yuvaya yerleştirmek isterse ‘olmadı diğer yuvayı dene’ diyerek uyarıda bulunun. Ancak olumsuz bir tavır takınmaktan sakının. Başlangıçta şekil yuvalarından birini kapatarak 2 alternatifle çalışın.

 

Üçgen,daire ve kareyi yuvalarına yerleştirebilen bir bebek artık tek parçalı yap-bozlarla çalışmaya hazır demektir. Tek parçalı yapboz nedir? Tüm bir şeklin tek bir parçadan oluştuğu yap-bozdur. Mesela elma şeklinde bir yap-boz ve tek parçadan oluşuyor. Bu yapbozlar 2 yaş sonrası çocuklar için uygundur. Daha sonraki yazılarımda 2 yaş üzeri çocuklarda yap-boz seçimi konusuna değineceğim.

Bebeklerde alıcı dil

Dil 2 temel bileşenden oluşur. Bunlardan birincisi ve daha evvel gelişeni alıcı dil, ikincisi ise anlatım dilidir. Alıcı dil sözel uyaranların birey tarafından alınması ve anlaşılması olarak tanımlanır. Anlatım dili ise söylenilmek istenilen şeyin sesler ve işaretler aracılığıyla ifadesidir.

 

              Alıcı dil becerileri dediğimiz beceriler bebeğin çevresindekilerin ifade ettiklerini anlamak için kullandığı becerilerdir. Bebekler bu becerileri talimatları yerine getirirken en sıklıkla kullanırlar. Ayrıca başkalarının ne dediğini dinleyerek yeni şey öğrenmede de alıcı dil becerileri kullanılır. Bu beceriler işaret ve sözcüklerin anlamını öğrenerek kazanılır. Çocuğunuz düzgün konuşmayı öğrenmeden önce işaret ve sözcüklerin anlamını bilmelidir. Alıcı dilin gelişebilmesi için çocuğun karşısındaki kişiye dikkatini yöneltmesi en önemli husustur. Çocuğunuz size dikkatini yönelttiği zamanlarda onunla basit ve anlaşılır bir dille konuşun. Dikkati hemen dağılıyorsa etrafın dikkatini dağıtabilecek etkenlerden arındırılması başlangıçta faydalı olabilir.

 

Gün içerisindeki olağan aktivitelerde alıcı dilin gelişebilmesi için çaba sarfedin:

-Yemek zamanında yiyecekler hakkında konuşup çocuğunuzun dikkatini yiyecek ve çatal,kaşık gibi malzemelere çekmeye çalışın.
- Çocuğunuzu giydirirken ve soyarken kıyafetlerini isimlendirip,“ Şimdi çorabımızı çıkarıyoruz.” gibi onunla konuşun.
- Bir bebek resmi üzerine kendi çizdiğiniz yada dergiden kestiğiniz kıyafetleri kesip yapıştırabilirsiniz.
-Bir torbaya çocuğunuzun tanıdığı nesneler koyup torbadan çekerek birlikte isimlendirebilirsiniz.
-Çocuğunuza ayna karşısında veya oyuncak bebek üzerinde vücut bölümlerini gösterebilirsiniz.
-Çocuğunuzun duygularını gösterdiği durumları ‘Ayşe babası gelince çok mutlu oldu’ gibi onun yerine ifade edebilirsiniz.

küplerle kule yapma

  • Bu etkinlikle birlikte bebeğiniz nesneleri üst üste koymayı öğrenecektir. Küpleri üst üste koyabilmek için iyi bir el göz koordinasyonuna sahip olmak gerekmektedir.
  • Bebeğiniz 12-15 aylık gelişim düzeyine ulaştığında yaklaşık 2,5cm boyutlarında 2 küpü üst üste koyabilmeye başlar. Küplerin ahşap olması burada önemlidir, çünkü plastik küpler kaygan olduğu için üst üste koyulmaları güçlük oluşturur.
  • Öncelikle 4 adet küple çalışmaya başlayın.2 küpü kendiniz alın 3. küpü çocuğunuzun önüne 4.sünü eline verin.
  • Kendi küplerinizi üst üste koyarak ‘sende küpü küpün üstüne koy‘ diyerek talimat verin. Eğer çocuğunuz bunu başaramazsa daha büyük boyutta küplerle çalışmaya başlayın.
  • Bu etkinliği oyuncak bloklar, yiyecek kutuları plastik bardaklar ile de yapabilirsiniz.
  • Başlangıçta elinizle çocuğunuzun elini tutarak yardımda bulunabilirsiniz. Ne yapması gerektiğini anladıkça yardımı ortadan kaldırmalısınız.
  • Her defasında ‘küpü küpün üstüne koy‘ diye açık bir talimat vermeyi unutmayın. Alttaki küpü tutmadan alıştırmayı sık sık tekrar edin.
  • Bu beceriyi kazanmak için en iyi yol çok sayıda alıştırma yapmaktan geçer. İlk başlarda alttaki küpün boyutu üsttekinden büyük olabilir ama ilerleyen zamanlarda küp boyutlarının eşitlenmesine dikkat edin.
  • 2 küple kule yapmakla 6 küple kule yapmak arasında yaklaşık 6 aylık bir zaman dilimi vardır. Bebeğiniz 18ay-2 yaş gelişim düzeyine geldiğinde artık 6 küple kule yapabilmeye başlamıştır.2-3 yaş düzeyinde ise artık 8 küple kule yapabilmektedir.
  • 2 küple kule yapmayı öğrendikten sonra 3 küple aynı şekilde çalışmaya devam edin. Gerekirse 2 küpü üst üste koyarak 3.sünü onun üstüne koymasını isteyin. Küpleri eline tek tek verin. Her bir küpü koymadan önce ‘küpü küpün üstüne koy’ talimatını kule tamamlanıncaya kadar vermeye devam edin. Aynı şekilde küplerin sayısını artırarak çalışın.

Nesnelerin ismini öğretme

  • Bebekler 9-12 aylık olduklarında adlandıramasalar da bazı oyuncak veya nesnelerin ismini bilebilirler. Mesela top nerede denildiğinde 1 metre uzağında bulunan topa bakabilirler.
  • Bu beceriyi öğretirken çocuğunuzun sevdiği oyuncakları ve sıklıkla kullandığı nesneler seçmeniz iyi olacaktır. Örnek verecek olursak araba, kitap, bebek gibi oyuncaklarını veya mama kaşığı, bardak, kaşık, tarak gibi sık kullandığı nesnelerin isimlerini öğreterek işe başlayabilirsiniz.
  • Peki öğretimi nasıl yapıyoruz. Öncelikle çocuğunuzun nesnelerin ismini bilip bilmediğini test etmelisiniz. Örneğin sevdiği topunu onun görebileceği yaklaşık 1 metre uzağına koyun, ardından dikkatini bir anlık başka bir yöne çekin ve top nerede? diye sorun. Eğer çocuğunuz 2-3 farklı zamanda yaptığınız bu denemelerde topa bakarsa topun ismini biliyor demektir.
  • Eğer topa dönüp bakmazsa ilk hedef olarak ona topu öğretmeye başlayabilirsiniz. Bunun için aynı şekilde topu onun göreceği bir yere koyarak top nerede diye sorarak çalışabilirsiniz. Eğer topa bakmazsa bak Ali burada bir top var diyerek dikkatini topa yönlendirin.
  • Yine ver talimatını da bu aşamada öğretmeye başlayabilirsiniz. Çocuğunuz topu eline aldığında topu bana ver deyin. Eğer vermezse başlangıçta elinizi kaldırarak bunu yapabilirsiniz.
  • Eğer çocuğunuz oyuncaklarını vermek istemiyorsa bunu oyun haline dönüştürebilirsiniz. Topu sana veriyorum diyerek topu çocuğunuza verin, şimdi sıra sende hadi sende topu bana ver diyerek alma-verme oyunu oynamanız onun oyuncağını size vermesini kolaylaştırabilir. Bunu yaparken asla oyuncağı elinden zorlayarak almayın, bu onun sizle inatlaşmasına neden olacak ve bu eylemi öğrenmesini geciktirecektir.
  • Bir bebeğin oyuncağını bir yetişkin istediğinde vermeye başlaması genelde 12-15 aylar civarında başlar. Alma verme oyununda ilk başlarda bileğinden tutarak ve el sırtına dokunarak nesneyi elinize bırakmasına yardım edebilirsiniz. Zaman geçtikçe bu yardımı azaltın ve tamamen ortadan kaldırın. Çocuğunuz ilk istemenizde topu size verinceye kadar çalışmaya devam edin.
  • Top kelimesini öğrendikten sonra başka nesnelerle aynı çalışmaya devam edin. İlerleyen dönemlerde çocuğunuz bir nesneyi kendiliğinden de size vermeye başlayabilir, bu son derece iletişimsel bir jesttir.
  • Nesnelerin ismini öğretmede en önemli nokta sık tekrarlar yapmak, nesne hakkında bol bol konuşmaktır. Bak Mehmet sarı bir top var burda. Anne topu masaya koydu. Şimdi aldı ve Mehmet’e attı. şeklinde çocuğunuzla sık sık nesne hakkında konuşun.
  •  Bu aşamada pek çok değişik renk, büyüklük ve dokuda top satın alarak değişik zamanlarda sadece bu toplarla oynayarak çocuğunuzla konuşabilirsiniz.
Giriş Yap





Şifrenizi mi unuttunuz?
Kayıt Ol
Uzmanlarımız

Uz. Pedagog Adem Güneş

Fatih Üniversitesi Öğretim Üyesi

Reklam
Çocukluk Sırrı Pedagog Adem Güneş